Dlaczego doświadczenie w biznesie jest dziś przewagą konkurencyjną.
Młoda mewa lata szybciej.
Starsza zwykle wie dokąd.
Te moje dwa krótkie zdania wywołały wyjątkowo szeroką dyskusję wśród menedżerów, przedsiębiorców i specjalistów HR. Zostały również przywołane przez Jacka Kotarbińskiego w jego felietonie na łamach magazynu Forbes jako punkt wyjścia do refleksji nad wartością doświadczenia w biznesie oraz pracy z AI. To dla mnie potwierdzenie, że temat doświadczenia zawodowego coraz mocniej przebija się do debaty o przyszłości rynku pracy.
Dlaczego te słowa tak mocno rezonują?
Bo dotykają jednego z największych paradoksów współczesnego rynku pracy. Z jednej strony zachwycamy się młodością, tempem działania i technologią. Z drugiej – żyjemy w czasach, w których organizacje podejmują coraz bardziej złożone decyzje, a koszt pomyłki nigdy wcześniej nie był tak wysoki.
Zachwycamy się szybkością. Biznes nagradza trafność.
Od ponad 25 lat pracuję z właścicielami firm, zarządami i liderami zespołów. Wspieram organizacje produkcyjne, usługowe i technologiczne. Obserwuję zarówno firmy rodzinne, jak i międzynarodowe korporacje. I coraz częściej dochodzę do jednego wniosku. Podziwiamy szybkość, tempo wdrożeń, błyskawiczne decyzje, natychmiastowe reakcje. Jednak biznes bardzo rzadko wynagradza samą szybkość. Biznes wynagradza trafność decyzji.
Jedna dobra decyzja strategiczna może wygenerować milionowe oszczędności. Jedna błędna potrafi kosztować więcej niż miesiące analiz. W świecie pełnym danych coraz większą wartość ma umiejętność właściwej interpretacji informacji. A tego nie daje wyłącznie wiedza. To daje również doświadczenie.
Doświadczenie nie spowalnia. Ono skraca drogę.
Osoba z wieloletnim doświadczeniem nie zawsze odpowiada pierwsza. Ale często odpowiada najlepiej.
Dlaczego?
Bo za jedną decyzją stoi kilkanaście lub kilkadziesiąt lat praktyki.To setki rozmów rekrutacyjnych. Dziesiątki rozwiązanych konfliktów. Projekty zakończone sukcesem. Błędy, które już kiedyś popełniono. Kryzysy, przez które udało się przeprowadzić firmę. Ludzie, których podobne zachowania już kiedyś zapowiadały określone konsekwencje.
Doświadczenie pozwala dostrzegać wzorce. A wzorce skracają drogę do właściwej decyzji.
Psychologia poznawcza od dawna opisuje zjawisko rozpoznawania schematów przez ekspertów. Osoby z dużym doświadczeniem zawodowym częściej identyfikują zależności, których nie widać w raportach czy wskaźnikach. Nie dlatego, że zgadują, tylko dlatego, że już wcześniej widziały podobne sytuacje.
Wiedza mówi „jak”. Doświadczenie pyta: „czy na pewno?”
Nowoczesne organizacje potrzebują dwóch rodzajów kompetencji. Pierwszy to wiedza. Drugi to mądrość wynikająca z praktyki.
Młodsi pracownicy bardzo często wnoszą energię, znajomość nowych technologii, świeże spojrzenie oraz odwagę eksperymentowania. Doświadczeni specjaliści częściej zadają pytania, których młodsi jeszcze nie dostrzegają.
- Co stanie się za pół roku?
- Jakie ryzyka pomijamy?
- Czy podobna sytuacja nie wydarzyła się już wcześniej?
To nie są przeciwstawne kompetencje, tylko kompetencje komplementarne. Najlepsze zespoły nie wybierają między młodością a doświadczeniem. One świadomie budują przewagę dzięki różnorodności.
Co mówią badania?
W ostatnich latach coraz więcej badań pokazuje, że zespoły zróżnicowane wiekowo osiągają lepsze wyniki niż zespoły jednorodne. OECD wskazuje, że starzenie się społeczeństw będzie jednym z największych wyzwań gospodarczych najbliższych dekad. Organizacje, które nie nauczą się wykorzystywać potencjału dojrzałych pracowników, będą coraz częściej mierzyć się z niedoborem kompetencji.
Raporty Deloitte dotyczące trendów HR pokazują natomiast, że budowanie organizacji opartych na różnorodności, również wiekowej, zwiększa zdolność firm do innowacji i podejmowania lepszych decyzji.
Z kolei analizy publikowane przez Harvard Business Review wskazują, że zespoły korzystające z różnorodnych perspektyw skuteczniej rozwiązują złożone problemy i rzadziej ulegają zjawisku grupowego myślenia (groupthink).o oznacza jedno. A to oznacza, że różnorodność wiekowa przestaje być projektem wizerunkowym. Staje się elementem strategii biznesowej.
Ageizm to koszt, którego wiele organizacji nie liczy
W praktyce doradczej nadal spotykam firmy, które często nieświadomie utożsamiają wiek z mniejszą efektywnością. To jeden z najdroższych stereotypów współczesnego rynku pracy.
- Kosztuje utratę wiedzy
- Kosztuje błędy rekrutacyjne
- Kosztuje większą rotację
- Kosztuje konieczność ponownego uczenia organizacji tego, co już kiedyś wiedziała.
Paradoks polega na tym, że jednocześnie Polska należy do krajów, które bardzo szybko się starzeją. Według prognoz demograficznych liczba osób w wieku produkcyjnym będzie systematycznie spadać. To oznacza, że doświadczenie przestaje być „miłym dodatkiem”. Staje się strategicznym zasobem.
Zarządzanie doświadczeniem będzie nowym zarządzaniem talentami
Przez wiele lat organizacje mówiły przede wszystkim o zarządzaniu talentami. Coraz częściej jednak równie ważne staje się zarządzanie doświadczeniem, a to oznacza świadome tworzenie środowiska, w którym wiedza nie odchodzi razem z pracownikiem.
- Obejmuje mentoring.
- Odwrócony mentoring.
- Programy sukcesji.
- Dzielenie się wiedzą.
- Budowanie zespołów międzypokoleniowych.
Firmy, które robią to skutecznie, nie tylko ograniczają ryzyko utraty wiedzy ale przyspieszają również w ten sposób rozwój młodszych pracowników.
Lider przyszłości będzie zarządzał pokoleniami, nie metrykami
Lider przyszłości nie będzie pytał: Ile masz lat? Będzie pytał:
- Jakie doświadczenia wnosisz?
- Jakie błędy już przeżyłeś?
- Czego możesz nauczyć innych?
- Jak wykorzystać Twoją wiedzę dla całego zespołu?
Najlepsi liderzy potrafią łączyć energię z rozwagą, odwagę z doświadczeniem, technologię z praktyką. To właśnie tam rodzi się przewaga konkurencyjna.
Wnioski dla biznesu
Jeżeli dziś miałabym wskazać jedną kompetencję, której znaczenie będzie rosło w kolejnych latach, byłaby nią umiejętność współpracy międzypokoleniowej.
Nie dlatego, że wymaga tego polityka DEI. Nie dlatego, że wypada. Dlatego, że wymaga tego ekonomia.
Firmy, które będą potrafiły wykorzystać potencjał wszystkich pokoleń, będą podejmować lepsze decyzje, szybciej uczyć się na doświadczeniach i skuteczniej budować odporność organizacyjną.
No i co z tą mewą…
Młoda mewa rzeczywiście lata szybciej. I to jest jej ogromna siła. Starsza jednak częściej wie, gdzie znajduje się bezpieczny port, jak ominąć sztorm i kiedy nie warto walczyć z wiatrem.
W biznesie potrzebujemy jednych i drugich. Bo największe sukcesy rodzą się wtedy, gdy energia spotyka się z doświadczeniem, ciekawość z odpowiedzialnością, a odwaga z mądrością. Nie chodzi o wybór między młodością a doświadczeniem. Chodzi o umiejętność wykorzystania potencjału obu.
Bo przyszłość nie należy ani do młodych, ani do starszych. Przyszłość należy do organizacji, które potrafią połączyć jedno z drugim.
Szkolenia i wsparcie HR dla firm
Instytut Rozwoju Kadr wspiera firmy, zarządy oraz osoby odpowiedzialne za zespoły. Prowadzimy szkolenia dla liderów i liderek, audyty HR oraz projekty doradcze. Pomagamy diagnozować problemy, wzmacniać zaangażowanie i wdrażać rozwiązania dopasowane do organizacji.
